طبقهبندی آجرها
آجر را میتوان به روشهای مختلف طبقهبندی نمود. مانند طبقهبندی از لحاظ رنگ، ابعاد، جنس و…
طبقهبندی آجرها از لحاظ جنس
آجر براساس نوع جنس آن به دو دسته تقسیم میشود.
آجرهای فشاری
دلیل نامگذاری این نوع آجر اینست که در ابتدای تولید این نوع آجر، خشت آن با دست زده میشد و با فشار دستی کارگران خشت زن گوشههای قالب به وسیله گل مخصوص پر میگردید.
ابعاد این نوع آجر ۵×۱۰×۲۰ یا ۵/۵×۱۱×۲۲ سانتیمتر است. این نوع آجر برای کلیه کارهای ساختمانی مانند گرهچینی، طاق ضربی، دیوارهای حمال و تیغه چینی مناسب است.
آجرهای ماشینی
آجر ماشینی یا آجر سوراخدار که بر روی سطح بزرگتر آن ۸ یا ۱۰ سوراخ به قطر ۱/۵ تا ۲ سانتیمتر وجود دارد و در بازار ایران به آجرهای هشت یا ده سوراخه ماشینی معروف است. در استاندارد شماره ۷ مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران این سوراخها باید تمام ضخامت آجر را طی نموده و سطح مقطع مجموع سوراخها نباید بیشتر از ۲۵ درصد سطح بزرگتر آجر باشد و فاصله سوراخها از لبه آجر و همچنین فاصله سوراخها از یکدیگر در هر بعد آجر نباید کمتر از ۳۰ درصد طول همان بعد باشد.
علت وجود این سوراخها اینست که در هنگام دیوارچینی ملات بهطور عمودی نیز در آجر نفوذ کرده و باعث استحکام بیشتر دیوار شود.
در ساخت دیوارهای حمال به دلیل اینکه میتوان به وسیله سوراخهای موجود در سطح آجر آن را با میلگرد، مسلح کرد از این نوع آجر استفاده میشود. دیوار آجری مسلح برای مقابله با نیروی زلزله ساخته میشود.
جنس این نوع آجرها نسبت به آجرهای فشاری بسیار ترد و شکننده بوده و خاصیت مکندگی آن نسبت به آجر فشاری کمتر است. این آجرها به علت ترد بودن قابل تیشهداری نیستند و همچنین بهدلیل اینکه خاصیت مکندگی زیادی ندارند و نمیتوانند به خوبی به ملات بچسبند در طاق ضربی استفاده نمیشوند. ابعاد این نوع آجر ۵/۵×۱۱×۲۲ سانتیمتر میباشد. اضلاع این نوع آجر گونیاتر بوده و دارای سطوح صافتری نسبت به آجرهای فشاری میباشند.
آجر آلومینایی
به مجموعه گستردهای از انواع آجرهای نسوز گفته میشود که حاوی ۴۵ تا ۹۹ اکسید آلومینیم (Al2O3) میباشند.
آجر نسوز
در واقع نوعی چینی است که از انواع خاکهای نسوز تهیه میشود. چینی، همان سرامیک با کیفیت است که دارای ساختاری ظریفتر و متراکم تر از سفال است. درجه حرارت پخت آجر نسوز، حدود ۱۵۰۰ درجه سانتیگراد است. انواع آجر نسوز و موارد کاربرد آنها به شرح زیر است:
آجر نسوز آلومینیومی
این آجرها، حاوی درصد بالایی از آلومین (Al2O3) هستند. آنها را از مخلوط کائولن، بوکسیت و کروندوم که بیش ار ۷۰٪ آلومین دارد، تهیه میکنند. دمای پخت این آجرها حدود ۱۲۰۰ تا ۱۸۰۰ درجه سانتیگراد است. از این نوع آجر برای پوشاندن جداره درونی کورههای ذوب فولاد استفاده میشود. به علت مقاومت این آجرها در برابر مواد قلیایی، از آنها به عنوان پوشش جداره درونی کورههای سیمان و شیشه هم استفاده میشود.
آجر نسوز سیلیسی
بخش عمده این آجرها از خاک سیلیسی که به کوارتزیت معروف است تشکیل میشود. کوارتزیت شامل ۹۵ درصد SiO2 و به مقدار جزئی Al2O3، Fe2O3، Ti2O, K2O و Na2O میباشد. از این آجرها در گذشته برای پوشش جداره درونی کورههای تولید فولاد استفاده میشد؛ ولی به علت رسانایی گرمایی زیاد و نفوذناپذیری در مقابل گازها، امروزه بیشتر برای پوشاندن جداره درونی کورههای تولید خمیر شیشه در کارخانههای شیشه سازی، کورههای ککسازی گازسوز و کورههای تولید سرامیک استفاده میشود.
آجرهای نسوز ویژه
این آجرها نوع خاصی از آجرهای نسوز هستند که در صنعت کاربردهای ویژهای دارند. این آجرها از ترکیبات فلزات واسطه تهیه میشوند. متداولترین آجرهای این گروه عبارتند از:
آجر نسوز اکسید کروم – کوروندوم
این آجرها دارای ۵ تا ۱۰ درصد اکسید کروم I و II و ۹۰ تا ۹۵ اکسید آلومینیوم (Al2O3) هستند و در مقابل مواد قلیایی مقاومند. از این نوع آجر برای ساختن بخش درونی کوره بلند ذوب آهن استفاده میشود.
